İspanya’daki Abric Romaní arkeolojik alanında bulunan ve yaklaşık 40 bin ila 62 bin yıl öncesine tarihlenen ahşap kalıntılar, Neandertallerin yalnızca taş aletler üretmediğini gösteriyor. Bulgular, bu insanların araçların kullanım amacına göre farklı ağaç türlerini seçip ahşabı işleyebildiğine işaret ediyor.
Abric Romaní’de ahşap izleri korundu
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, Katalonya’daki Abric Romaní alanında tespit edilen 13 ahşap nesneyi ve nesne izini inceliyor. Buluntular arasında mızraklar, tokmaklar, tepsiler ve üç ayaklı düzeneklere ait parçalar bulunuyor.
Alan, Cinglera del Capelló adı verilen dik bir kireç taşı kayalığının altında yer alan, yaklaşık 300 metrekarelik bir kaya sığınağı. Orta Paleolitik dönemde Katalonya’nın iç kesimleriyle kıyı bölgelerini bağlayan stratejik bir geçit üzerindeydi.
Ahşap, normal koşullarda zamanla çürüyüp yok olduğu için tarih öncesi dönemlerden kalan ahşap eşyalara ulaşmak zor. Abric Romaní’de kireç taşından sızan kalsiyum karbonat, nesnelerin çevresinde traverten tabakaları oluşturarak biçimlerinin korunmasına yardımcı oldu. Bazı kalıntılar ise karbonlaşma sayesinde günümüze ulaştı.
Ağaç türü, kullanım amacına göre seçilmiş
Araştırmanın bulguları, Neandertallerin ahşabı rastgele seçmediğini ve malzemenin özelliklerini üretecekleri nesnenin işlevine göre değerlendirdiğini gösteriyor. Hafif ve esnek olması gereken küçük tepsilerde ardıç ağacının esnek kabukları kullanılmış. Bu kapların yiyecek taşımaya veya ateşten köz toplamaya yaradığı düşünülüyor.
Daha dayanıklı ve aşınmaya dirençli araçlar içinse sarıçam odunu tercih edilmiş. İşlenmesi kolay olan bu ahşap, daha sert kullanım koşullarına uygun aletler üretmeye elverişliydi.
Sivri uçlu sopalar ve uzun bir ağaç gövdesi
Kazılarda avlanma, savunma ya da kazı işleriyle bağlantılı olabilecek sivri uçlu sopalar da bulundu. Yiyecekleri işlemek amacıyla kullanılmış olabileceği düşünülen, yaklaşık beş metre uzunluğunda ve insan eliyle şekillendirilmiş bir ağaç gövdesinin izleri de tespit edildi. Üç ayaklı düzeneklerden kalan parçalar, ahşabın yalnızca basit el aletlerinde kullanılmadığını ortaya koyuyor.
Tek parça ahşaptan oyulmuş tokmak
Buluntular arasında tasarımıyla dikkat çeken bir tokmak da yer alıyor. Tek bir ahşap parçasından oyulan alet, görünüşüyle günümüz mutfak bıçaklarını andırıyor. İncelemelere göre sapı, kullanım sırasında elden kaymasını önleyecek şekilde biçimlendirilmiş; sivri uçlu başıysa darbenin etkisini artırabilecek özellikte.
Tokmağın kesin kullanım amacı henüz belirlenmiş değil. Araştırmacılar, avlanan hayvanlara son darbeyi indirmek için ya da savunma amacıyla kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.
Abric Romaní bulguları, Neandertallerin becerilerini yalnızca taş aletler üzerinden değerlendirmenin eksik kalacağını gösteriyor. Ahşabın yanı sıra kemik ve lif gibi organik malzemeleri de işleyebilen bu insanların, günlük ihtiyaçlarına göre farklı araçlar üretebildiğine ilişkin izler sunuyor.
