Rusya, Ukrayna’ya yönelik saldırılarda hava savunması için geliştirilen S-400 sistemlerinden fırlatılan füzeleri kara hedeflerine yöneltiyor. Kiev’e yapılan son saldırılarda füzelerin fırlatılışının önceden belirlenememesi, erken uyarı sistemlerinin ne kadar etkili olduğu sorusunu gündeme getirdi.
S-300 ve S-400 füzeleri kara saldırılarında kullanılıyor
Rusya, hava savunma füzelerini kara hedeflerine karşı kullanmaya 2022’de S-300 sistemleriyle başladı. Daha sonra S-300 ve S-400 ile uyumlu 48N6 tipi füzeler de bu amaçla devreye alındı. Bu yöntem, Moskova’ya hava savunma mühimmatını değerlendirme olanağı sağlarken, Iskander gibi kara saldırıları için tasarlanmış balistik füzelere ek bir kapasite oluşturdu.
Kullanılan mühimmat arasında 5V55R, 48N6 ve 40N6 füzeleri yer alıyor. Bu silahlar betonarme ya da yer altındaki tahkimatları delmek üzere tasarlanmadıkları için güçlendirilmiş hedeflerde Iskander füzeleriyle aynı etkiyi göstermiyor. Buna karşılık yüksek hızları, ağır gövdeleri ve patlama sırasında saçılan binlerce parça, yerleşim alanlarında geniş çaplı hasara neden olabiliyor.
Alçak irtifa ve hız erken uyarıyı zorlaştırıyor
Ukrayna’nın karşılaştığı sorunlardan biri, füzelerin fırlatılmasının ardından savunma sistemlerinin müdahale için yeterli süre bulamaması. S-400’ün kara saldırılarında kullanılan füzelerinin saniyede yaklaşık 2,5 kilometre hıza çıkabildiği belirtiliyor. Bu süratle 200 kilometrelik mesafe birkaç dakika içinde aşılabiliyor.
Füzelerin uçuş biçimi de tespit süresini etkiliyor. İlk aşamada ataletsel seyrüsefer ve radyo komutlarıyla yönlendirilebilen füzeler, yer radarlarının radyo ufkunun dışına çıktıktan sonra yalnızca ataletsel seyrüseferle ilerliyor. Bu noktadan sonra radar üzerinden uçuş boyunca yönlendirme yapılamıyor. Uzun mesafelerde bu durum isabet hassasiyetini azaltırken savunma sistemlerinin hedef takibini de güçleştiriyor.
Ukraynalı askeri uzman Oleksii Hetman, Iskander füzelerinin yaklaşık 100 kilometre irtifaya çıkabildiğini ve bu nedenle daha kolay tespit edildiğini belirtiyor. S-400 füzeleri ise daha alçak irtifada uçabiliyor. Hetman, bazı durumlarda fırlatma bilgisinin radar sistemlerine ancak yaklaşık 20 saniye sonra ulaştığını aktarıyor. Bu gecikme ve tespit güçlüğü nedeniyle şehirdeki erken uyarı sirenlerinin füze hedefini vurduktan sonra devreye girdiği belirtiliyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin danışmanlarından elektronik harp uzmanı Serhii Beskrestnov, Batılı istihbarat servislerinin S-400 füzelerinin fırlatılışını daha önce de tespit edemediğini söylüyor. Bu nedenle Kiev’e yönelik son saldırılarda erken uyarı verilmemesinin yalnızca istihbarat paylaşımında olası bir kesintiyle açıklanamayacağı değerlendiriliyor.
Kiev saldırılarında önleyici füze ihtiyacı
S-300 ve S-400 füzelerinin kara hedeflerine karşı kullanılması, Ukrayna’nın hava savunma mühimmatı üzerindeki baskıyı artırıyor. Patriot ve SAMP/T sistemleri balistik füzelere karşı kullanılabiliyor; ancak bu sistemlerin önleyici füzeleri sınırlı sayıda. Rusya’nın aynı saldırıda daha fazla hızlı füze kullanması, Ukrayna’yı kritik tesisleri korumak için daha fazla önleyici mühimmat harcamaya zorluyor.
Ukrayna Hava Kuvvetleri, 5 Ağustos gecesi Rusya’nın 24 balistik füze fırlattığını ve hiçbirinin engellenemediğini bildirmişti. Temmuz ve ağustos aylarındaki diğer saldırılarda da Iskander-M/S-400 kategorisinde kaydedilen çok sayıda füzenin yalnızca küçük bir bölümü durdurulabildi. Ancak Ukrayna’nın kullandığı ortak sınıflandırma, bu füzelerin ne kadarının S-400 sistemlerinden ateşlendiğini kesin biçimde göstermiyor.
14 Temmuz 2026’da Kiev’e düzenlenen saldırının ardından başkentin Darnitskiy bölgesinde S-400 füzesine ait savaş başlığı ve enkaz parçaları bulundu. Füzenin tam modeli belirlenemedi.
Ukrayna fırlatıcıları hedef alıyor
Ukrayna, sınırlı sayıdaki önleyici füzeyle tüm saldırıları durdurmaya çalışmanın yanı sıra Rusya’nın füze fırlatıcılarını ateşleme öncesinde etkisiz hale getirmeyi de hedefliyor. Savunma Bakanı Yevhenii Khmara, eylül ayından ekim başına kadar balistik füze saldırılarında kullanılan sekiz fırlatıcının vurulduğunu açıkladı. Üçü imha edilirken beşi hasar gördü. Ukrayna tarafı, operasyonların bazı Rus saldırılarının iptal edilmesine veya planlarının değiştirilmesine yol açtığını belirtiyor.
Kiev yönetimi, Patriot sistemlerinde kullanılan PAC-3 ve PAC-2 GEM-T önleyici füzelerinin daha hızlı teslim edilmesini talep ediyor. Khmara, tekil teslimatların yeterli olmadığını ve çok daha fazla önleyici füzeye ihtiyaç duyduklarını vurguluyor.
ABD ile istihbarat paylaşımı sürüyor
Kiev’e yönelik saldırılarda erken uyarı verilmemesi, ABD’nin Ukrayna’yla istihbarat paylaşımını durdurmuş olabileceği iddialarını da gündeme getirdi. ABD yönetiminin, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurmaması halinde istihbarat desteğini ve bazı silah tedariklerini kısıtlayabileceğine dair haberler yayımlandı. Buna karşın ABD ve Ukrayna yetkilileri istihbarat paylaşımının sürdüğünü açıkladı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, 13 Ekim’de Varşova Güvenlik Forumu’nda Washington’la iş birliğinin devam ettiğini doğruladı. Sybiha, önceki geceki saldırıda alarmın geç verilmesini Rusya’nın kullandığı özel silah türüne bağladı; açıklama S-400’e yönelik bir değerlendirme olarak yorumlandı. Zelenski ise müttefiklerinden saldırı öncesinde erken uyarı alamadıklarını belirterek, balistik füze fırlatmalarına ilişkin istihbaratın sivillerin hayatını kurtardığını söyledi.
