Sırbistan’da öğrenci hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi’nin 25 Ekim’deki erken genel seçimleri kazanmasının ardından Voyvodina kamu yayıncısı RTV, geçmişte tek yanlı yayın yaptığını kabul ederek izleyicilerinden özür diledi. Sunucu Goran Eror’un canlı yayında yaptığı açıklamadan sonra televizyon, radyo ve internet haberlerindeki üç yönetici istifa etti.
RTV, 26 Ekim’de saat 17.00 haber bültenini geçmiş yayın politikasını eleştiren bir açıklamayla açtı. Eror, Novi Sad’daki Özgürlük Meydanı’nda seçim gecesi düzenlenen zafer kutlamalarının görüntülerini ekrana getirdi ve bu görüntülerin o gece izleyicilere sunulmadığını belirtti.
Eror’un okuduğu açıklamada, kamu yayıncısının uzun süredir görevini yerine getirmediği, gerçekleri görmezden geldiği ve tek yanlı, eleştirel olmayan yayın yaptığı kabul edildi. Açıklamada, doğru soruların sorulmadığı ya da hiç soru yöneltilmediği belirtilerek izleyicilerden özür dilendi.
Eror, RTV’de özgür ve meslek etiğine uygun gazetecilik için mücadele eden çalışanlar bulunduğunu, ancak bu çabanın zamanında başarıya ulaşmadığını söyledi. Kamuoyunun güvenini yeniden kazanma sürecinin henüz başında olduklarını da ekledi. Özür açıklamasının yer aldığı bülten, ulusal kamu yayın kuruluşu RTS tarafından yeniden yayımlandı.
RTV’de yayın yönetiminde istifalar
Özür açıklamasından birkaç saat önce RTV televizyonunun Birinci Programı Genel Yayın Yönetmeni Vekili Nenad Ćaćić görevinden ayrıldı. RTV Genel Müdürü Goran Karadžić, istifayı doğruladı ve Ćaćić’in yerine geçici yayın yönetmeni olarak Blažo Popović’in atandığını bildirdi. Program direktörlüğüne Predrag Novković getirildi.
Ertesi gün, 27 Ekim’de, radyonun Birinci Programı Yayın Yönetmeni Vekili Verica Batić ile internet haberleri editörü Vesna Iskrin de istifa etti. Batić’in yerine gazeteci Aleksandar Grujić atandı. Karadžić, televizyonun Birinci Programı yayın yönetmenliği için yeni bir yarışma açılacağını duyurdu. Böylece seçimlerin ardından iki gün içinde RTV’nin televizyon, radyo ve internet yayın yönetimlerinde değişiklikler başladı.
Sendika bir yıldır değişim talep ediyordu
RTV’de örgütlü Nezavisnost sendikası, yayın yönetiminin değiştirilmesini bir yıl önce istemişti. Sendika, iktidar yanlısı yayın çizgisinin kurumun saygınlığına zarar verdiğini savunuyordu. RTV baştemsilcisi Darko Šper, Sırp İlerleme Partisi (SNS) kadrolarının 2016’dan bu yana yayın yönetiminde hâkim olduğunu söyledi.
Šper, çalışanların yayınları “siyasî komiserlerden” kurtarmayı hedeflediğini belirtti. Kurumda gazetecilik görevlerini dürüst ve profesyonel biçimde yerine getirebilecek yeterli sayıda çalışan bulunduğunu söyleyerek izleyicilerden, geçmişte onları yanlış yönlendirdikleri için özür diledi. Aynı gün çalışanlarla yaptığı toplantıda doğru, nesnel, eksiksiz ve zamanında haber vermenin kamu yayıncısının sorumluluğu olduğunu vurguladı.
2016’dan beri süren yayın bağımsızlığı tartışması
RTV’deki gelişmeler, SNS’nin Voyvodina’da yönetimi aldığı Mayıs 2016 sonrasında başlayan çatışmanın yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor. O yıl haber yönetiminde kapsamlı görev değişiklikleri yapılmış, 18 Mayıs’ta 77 RTV çalışanı gerekçesiz görevden uzaklaştırmalara karşı açık mektup yayımlamıştı.
Mektupta, 17.00 haber bülteni ile Razglednice programının yedi editörüne ertesi gün çalışmayacaklarının telefonla bildirildiği, sabah programı ekibinin de büyük ölçüde değiştirildiği aktarılmıştı. Gazeteciler, müdahalelerin kamu yayıncılığının niteliğini tehlikeye düşürdüğü uyarısında bulunmuştu.
Araştırmalar ve RTS çalışanlarının talepleri
Bağımsız seçim izleme kuruluşu CRTA’nın 25 Ekim seçimleri öncesinde yaptığı araştırmaya göre, ülke çapında yayın yapan televizyonlar siyasetçilere ayırdıkları toplam sürenin yaklaşık dörtte üçünü iktidar temsilcilerine verdi. Öğrenci Listesi’ne ayrılan yayın süresinin yüzde 80’inden fazlasında liste olumsuz biçimde sunuldu. CRTA, RTS’nin seçim kampanyası yayınlarında muhalefete daha fazla süre ayırmasına rağmen olağan yayınlarda dengesizliğin devam ettiğini de belirtti.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın 26 Ekim’de yayımladığı ön gözlem raporunda da iktidar partisinin yerleşik avantajlarının seçim rekabetindeki eşitliği ciddi biçimde zedelediği kaydedildi.
RTV’deki değişimin ardından ulusal yayın kuruluşu RTS’de örgütlenen “Naš protest” (Bizim Protestomuz) grubundaki çalışanlar, 27 Ekim’de Genel Müdür Manja Grčić, yardımcısı Dejan Jovanović ve haber yönetimindeki üst düzey sorumluların istifasını istedi. Çalışanlar, meslek kurallarının ihlal edilmesinden ve kamu yayıncılığının propaganda aracına dönüştürülmesinden bu yöneticileri sorumlu tuttu.
Grčić, sendika temsilcileriyle görüşmesinde istifa etmeyeceğini bildirdi. Kurumun müdürsüz bırakılamayacağını savunurken haber yönetimine ilişkin istifa ve görevden alma taleplerini değerlendireceğini söyledi.
