Brezilya’da Luiz Inácio Lula da Silva, 25 Ekim’deki ikinci turda oylarını ilk tura göre 10,38 milyon artırarak Flávio Bolsonaro’yu 4,43 milyon oy farkla geride bıraktı. Öğrenci ve emekçi talepleri çevresinde büyüyen seferberlik, geçim sorunlarına odaklanan kampanya ve dijital örgütlenme, seçim yarışının yönünü değiştiren başlıca etkenler arasında yer aldı. Lula cumhurbaşkanlığını kazanırken sağ, Kongre’de çoğunluğunu korudu.
Lula ilk turdaki açığı ikinci turda kapattı
Lula 64 milyon 256 bin 232 oyla yüzde 51,79’a ulaştı. Liberal Parti (PL) adayı Flávio Bolsonaro ise 59 milyon 826 bin 41 oy ve yüzde 48,21 aldı. Lula, 4 Ekim’de yapılan ilk turdan sonra oylarını 10 milyon 376 bin 694 artırdı; rakibine 4 milyon 430 bin 191 oy fark attı. Brezilya’nın demokrasiye dönüşünden bu yana ilk kez bir cumhurbaşkanı adayı, ilk turu kaybettikten sonra ikinci turda seçimi kazandı.
Oy artışı ülkenin tüm eyaletlerine yayıldı
Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE) verilerine dayanan Agência Brasil araştırmasına göre Lula’nın oyları 26 eyaletin tamamında ve Federal Bölge’de yükseldi. En büyük artış São Paulo’da 2,6 milyon, Minas Gerais’te 1,1 milyon, Rio de Janeiro’da ise 872 binin üzerinde oldu.
İki tur arasında önde gelen adayın değiştiği tek eyalet Minas Gerais’ti. Lula ilk turda Bolsonaro’nun yaklaşık 600 bin oy gerisindeyken ikinci turda yüzde 50,43’e ulaşarak eyaleti kazandı.
İlk turda 33 milyon 469 bin olan sandığa gitmeyenlerin sayısı ikinci turda 30 milyon 509 bine düştü. Katılmama oranı yüzde 21,08’den yüzde 19,22’ye indi; bu, son 20 yılın ikinci turlarındaki en düşük oran oldu. Boş ve geçersiz oyların azalması da geçerli oyların artmasına katkı sundu.
Lula’nın 10,38 milyonluk oy artışının tamamı sandığa yeni giden seçmenlerden kaynaklanmadı. İlk turda elenen adayları destekleyen seçmenlerin tercihlerindeki değişim de sonucu etkiledi. Ancak seçmenlerin oy geçişlerine ilişkin ayrıntılı araştırmalar henüz tamamlanmadı.
Kampanya geçim sıkıntısına ve sokaklara yöneldi
São Paulo Üniversitesi siyaset bilimi profesörü André Singer, 26 Ekim’de Folha de S.Paulo’ya verdiği söyleşide Lula’nın yükselişini üç başlıkla açıkladı: Kampanyanın gündelik sorunlara yönelmesi, kitlesel sokak seferberliği ve dijital çalışmanın yeniden düzenlenmesi.
Singer’e göre Lula, market fiyatlarının yüksekliğini kabul ederek ve çevrim içi bahisleri yasaklama girişimini öne çıkararak düşük gelirli kesimlerin yaşadığı sorunlara daha doğrudan seslendi.
Siyaset bilimci Paulo Roberto de Souza, Brasil de Fato’ya yaptığı değerlendirmede ikinci turda adayları karşılaştırmanın ve Bolsonaro yönetiminin geçmişini hatırlatmanın önem kazandığını söyledi. Souza, tercihin bir ölçüde “kime oy vermek istediğinizden çok, kimi istemediğinizle” ilgili olduğunu belirtti. Bununla birlikte solun, geleceğe ilişkin beklentilere yanıt verecek yeni bir siyasal ufuk sunmakta yetersiz kaldığını da ifade etti.
İlk tur sonrasında üniversitelerde başlayan gösteriler, öğrenci hareketleri, sendikalar, kadın örgütleri ve toplumsal hareketlerin katılımıyla büyüdü. São Paulo’daki Avenida Paulista’nın yanı sıra Rio de Janeiro ve Belo Horizonte’de büyük seçim mitingleri düzenlendi.
Tarihçi Valério Arcary, 20 Ekim 2026’da Opera Mundi’de yayımlanan yazısında, Bolsonarizmin zaferi tehdidi karşısında “kızıl dalga”nın karşı hamlesinin aşağıdan yukarıya, özörgütlenmeyle geliştiğini yazdı.
Çalışma koşulları ve sosyal destek öne çıktı
İkinci tur kampanyasında öne çıkan taleplerden biri, haftanın altı günü çalışıp bir gün dinlenmeyi öngören 6×1 sisteminin kaldırılmasıydı. Haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate indirilmesi, güvencesiz çalışmanın sınırlandırılması ve sosyal desteklerin genişletilmesi de seçim gündeminde daha fazla yer buldu.
Lula yönetimi kampanya sırasında çevrim içi bahis faaliyetlerine yasak getirilmesini ve hane borçlarının hafifletilmesini hedefleyen yeni bir programı duyurdu; sosyal yardım ödemelerini de artırdı.
Sosyolog ve sendika uzmanı Clemente Ganz Lúcio, çalışma hayatındaki güvencesizlikle mücadele için toplu pazarlığın ve sendikal örgütlenmenin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Gerçekte ücretli çalışanların bağımsız yüklenici gibi gösterilerek işçi haklarından yoksun bırakılmasının önüne geçilmesini istedi.
Dijital kampanyada milletvekili André Janones’in oluşturduğu WhatsApp ağı da rol oynadı. Agência Brasil’in aktardığına göre “Lula Ordusu” adı verilen ağ 10 milyondan fazla kişiye erişti. Bu sayı yeni kazanılan oyları değil, kampanyanın dijital örgütlenme kapasitesini gösteriyor.
Lula, zaferinin ardından Janones’e teşekkür etti ve yönetim biçimini değiştireceklerini belirterek halkın kararlara daha fazla katılmasını sağlayacaklarını söyledi.
Bolsonaro’nun itirazı seçim iptali talebine dönüştü
Flávio Bolsonaro seçim gecesi sonucu tanımayacağını ve iptal başvurusu yapacağını açıklamıştı. Gerekçe olarak toplu taşımadaki aksaklıklar nedeniyle oy verme süresinin iki saat uzatılmasını gösterdi. Ancak her iki adayın kampanya yönetimi de süre uzatımı istemiş, yargı kararı yalnızca kapanmamış sandıklara uygulanmıştı.
Brasil de Fato’nun aktardığı verilere göre saat 17.00’den sonra ülke genelinde kullanılan oy sayısı 35 bin 521’de kaldı. Bu, Lula’nın 4,43 milyonluk farkının yüzde 1’inden azdı.
Bolsonaro 26 Ekim akşamı itirazının yönünü değiştirdi. Lula ile yardımcısı Geraldo Alckmin’in seçimde siyasal ve ekonomik güçlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla adaylıklarının iptalini talep edeceğini söyledi ve “Kaybeden ben olmadım, kazanan sistem oldu” dedi.
Bolsonaro, seçim sonucunu değiştirebilecek iddialarını destekleyen kanıt sunmadı. TSE de PL gözlemcilerinin oy sayım merkezinden çıkarıldığı iddiasını reddetti.
Trump kuşku dile getirdi, farklı ülkeler Lula’yı kutladı
ABD Başkanı Donald Trump, 26 Ekim’de Brezilya seçimlerine ilişkin açıklamasında sonucun “yeni bir hileli seçim gibi göründüğünü” söyledi ve oy verme süresinin uzatılmasını eleştirdi. Lula’yı sevdiğini ve onunla iyi anlaştığını da belirten Trump, uzatımı “çok tuhaf” bulduğunu söyledi. Reuters’a göre Trump, seçimde hile yapıldığı iddiasını destekleyecek kanıt sunmadı.
Brezilya Başkan Yardımcısı Geraldo Alckmin, Trump’ın sözlerini “tamamen yanlış” diye niteledi ve başka bir ülkenin iç siyasetine müdahale edilmemesi gerektiğini söyledi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Brezilya’da demokrasi ve çok taraflılığın kazandığını belirterek Lula’yı kutladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı güçlendirmek istediğini açıkladı. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ise sonucu uluslararası ilerici hareket açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Pekin’in Brezilya halkının tercihine saygı duyduğunu ve stratejik ortaklığı derinleştirmek istediğini söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de Lula’yı tebrik etti. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Lula’nın ikili ilişkilere ve BRICS içindeki işbirliğine katkısını vurguladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu tebrik mesajı yayımlamadı. Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar, muhalefet lideri Yair Lapid’le yaşadığı polemikte Lula’nın Gazze savaşı nedeniyle İsrail’e yönelttiği suçlamaları hatırlattı ve Bolsonaro’yu İsrail’in dostu olarak niteledi. Lapid de Brezilya ve Sırbistan seçimlerini Netanyahu’nun dış ilişkileri açısından değerlendirirken Lula’nın zaferinden memnun olmadığını belirtti.
Lula’nın önünde sağ çoğunluklu Kongre var
İkinci turda Lula’nın seçmen desteğini artırması, 4 Ekim’de belirlenen Kongre dağılımını değiştirmedi. 513 üyeli Temsilciler Meclisi’nde PL 121 sandalyeyle en büyük parti oldu. İşçi Partisi (PT) 70 milletvekilliği kazandı. PT, Brezilya Komünist Partisi (PCdoB) ve Yeşiller Partisi’nin (PV) oluşturduğu ortak blok 88 sandalyeye ulaştı.
Folha de S.Paulo’nun siyasal gruplandırmasına göre sağ partilerin 303, sol partilerin 124, merkez partilerin ise 86 milletvekili bulunuyor. Senato’da PL 81 sandalyenin 28’ini elde edecek. Sağ ve merkez sağ ittifakları, anayasa değişiklikleri dahil birçok konuda belirleyici olabilecek.
Lula’nın müzakere edebileceği partiler arasında Brezilya Demokratik Hareketi (MDB), Sosyal Demokrat Parti (PSD), Brezilya Sosyal Demokrasisi Partisi (PSDB) ve Cumhuriyetçiler yer alıyor. MDB, Lula’dan bütün Brezilyalıları kapsayan bir yönetim istedi. PSD Başkanı Gilberto Kassab, partisinin hükümetin uygun gördüğü projeleri desteklemeye açık olduğunu söyledi. Cumhuriyetçiler Başkanı Marcos Pereira da Kongre’yle diyaloğun önemini vurguladı.
