Freedom House’un 2026 internet özgürlüğü raporunda Türkiye 100 üzerinden 31 puan aldı. Erişim engelleri, içerik kaldırma kararları ve çevrimiçi ifadeye yönelik yaptırımların yanı sıra 15 yaş altına yönelik yaş doğrulama düzenlemesi de değerlendirmede öne çıktı.
ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Freedom House, 1 Haziran 2025 ile 31 Mayıs 2026 arasındaki gelişmeleri kapsayan “Freedom on the Net 2026” raporunu yayımladı. Bu yıl 38 ülkedeki internet ortamını inceleyen rapora göre küresel internet özgürlüğü üst üste 16. kez geriledi. Ülkelerin 16’sında koşullar kötüleşirken sekizinde iyileşme kaydedildi.
Freedom House, ülkeleri 0 ile 100 arasında puanlıyor: 70-100 arası “özgür”, 40-69 arası “kısmen özgür”, 0-39 arası ise “özgür değil” kategorisinde yer alıyor.
Estonya ilk sırada, İran, Çin ve Myanmar son sırada
Raporda Estonya 91 puanla en yüksek skoru aldı. Kosta Rika 86, Tayvan ise 78 puanla onu izledi. Freedom House, Estonya’da kullanıcıların geniş bir çevrimiçi içerik yelpazesine erişebildiğini ve internet özgürlüğünün güçlü kaldığını belirtti.
İran, Çin ve Myanmar 9’ar puanla değerlendirmedeki en düşük skoru paylaştı. İran, raporlama döneminde internet özgürlüğünün en fazla gerilediği ülke oldu. Şubat 2026’da başlayan ülke çapındaki internet kesintisi yaklaşık 88 gün sürdü. Kuruluş, bunu raporun 16 yıllık tarihinde kaydedilen en uzun ülke çapındaki kesinti olarak nitelendirdi.
Türkiye 31 puanla “özgür değil” kategorisinde
Türkiye’nin puanı geçen yıla göre değişmeyerek 31’de kaldı. Ülke, Freedom House’un bu yıl değerlendirdiği Avrupa ülkeleri arasında en düşük skoru aldı. Türkiye’nin alt başlıklardaki puanları şöyle sıralandı:
- İnternete erişimin önündeki engeller: 25 üzerinden 14
- İçeriğe yönelik sınırlamalar: 35 üzerinden 10
- Kullanıcı haklarının ihlalleri: 40 üzerinden 7
Avrupa sıralamasında Estonya dışındaki örneklerden Fransa ve Birleşik Krallık 75, Macaristan 69, Sırbistan ise 66 puan aldı. Freedom House, Türkiye’de internet özgürlüğünün raporlama dönemi boyunca ağır biçimde kısıtlı kaldığını ve çevrimiçi ifadeyi sınırlayan yasaların uygulanmayı sürdürdüğünü bildirdi.
Gösterilerde sosyal medya erişimi yavaşlatıldı
Rapora göre muhalefetin düzenlediği gösteriler sırasında sosyal medya platformlarına erişim yavaşlatıldı. Aynı dönemde yetkililer internet sitelerinin engellenmesi ve çevrimiçi içeriklerin kaldırılması yönünde çok sayıda karar aldı.
Freedom House, hükümet yanlısı dezenformasyon yayan çevrimiçi ağların faaliyetlerini sürdürdüğünü de kaydetti. Gazeteciler, aktivistler ve sosyal medya kullanıcıları paylaşımları nedeniyle cezai soruşturma ve davalarla karşı karşıya kaldı.
İçerik sınırlamaları değerlendirmesinde Türkiye 35 üzerinden 10 puan aldı. Devletin içeriği engellemesi veya filtrelemesini ölçen başlıkta 6 üzerinden 1; yayıncıların ya da platformların içerik kaldırmaya zorlanmasını değerlendiren bölümde 4 üzerinden 0 puan verildi. Metodoloji; siyasi, toplumsal, kültürel ve sanatsal ifadelerin yanı sıra sosyal medya platformlarının ve VPN gibi sansürü aşma araçlarının engellenmesini de dikkate alıyor.
Gazetecilere yönelik taciz ve saldırılar
Kullanıcı haklarının ihlalleri başlığında Türkiye 40 üzerinden 7 puan aldı. Bu bölüm çevrimiçi ifadeye yönelik cezai yaptırımları, paylaşımlar nedeniyle cezalandırılmayı, anonim iletişim kısıtlamalarını, devlet gözetimini, kullanıcı verilerinin korunmasını ve çevrimiçi faaliyetler nedeniyle yaşanan tehdit ya da fiziksel şiddeti kapsıyor.
Freedom House’un değerlendirmesinde çevrimiçi gazetecilere yönelik taciz ve fiziksel saldırılardaki artış dikkat çekti. Kuruluş, bu alandaki koşulların geçen yıla kıyasla kötüleştiğini belirterek gazeteci Hakkı Sağlam’ın Ocak 2026’da Eskişehir’de saldırıya uğramasını ve yerel yayıncı Nafiz Koca’nın Ekim 2025’te Elazığ’da vurulmasını örnek gösterdi.
Öte yandan, erişim altyapısı başlığında sınırlı bir iyileşme kaydedildi. Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Türkiye’nin güneyindeki bölgelerde altyapı onarımlarının yapılması ve bağlantının büyük ölçüde yeniden sağlanması, bu değerlendirmeyi olumlu etkiledi. İyileşme ile kullanıcı hakları alanındaki gerileme birbirini dengelediği için Türkiye’nin genel puanı değişmedi.
15 yaş altı için yaş doğrulama düzenlemesi
Freedom House, çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş doğrulama düzenlemelerini hem Türkiye değerlendirmesinde hem de küresel raporda ele aldı. Nisan 2026’da kabul edilen düzenleme, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmayı amaçlıyor. Raporlama dönemi sona erdiğinde düzenleme henüz bütünüyle yürürlüğe girmemişti.
Rapora göre yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılması, sosyal medya hesaplarının kullanıcıların gerçek kimlikleriyle ilişkilendirilmesine yol açabilir. Freedom House, Türkiye’de çevrimiçi ifadeleri nedeniyle gözaltı ve hapis vakalarının bulunduğuna dikkat çekerek bu modelin çevrimiçi tartışmalara katılan kişiler açısından risk yaratabileceğini belirtti.
Düzenleme, sosyal medya şirketlerine yaş doğrulama sistemi kurma yükümlülüğü getiriyor. Kurallara uyulmaması halinde ağır para cezaları ve bant genişliğinin daraltılması gibi yaptırımlar öngörülüyor.
Yaş doğrulama sistemlerinde mahremiyet riski
Yaş doğrulama uygulamaları raporun küresel ölçekte öne çıkardığı konular arasında yer aldı. İncelenen 38 ülkenin 10’unda, Haziran 2026 itibarıyla sosyal medya veya pornografik olmayan diğer çevrimiçi içerikler için yaş doğrulama düzenlemeleri önerilmiş, kabul edilmiş ya da uygulamaya konmuştu.
Freedom House, yüz taraması ve resmi kimlik fotoğrafları gibi hassas kişisel verileri kullanabilen yöntemlerin mahremiyet ve güvenlik bakımından yeni riskler doğurduğunu, çevrimiçi anonimliği tehdit edebileceğini vurguladı. Türkiye örneğini de bu sistemlerin baskıcı yönetimlerce çevrimiçi faaliyetleri kişilerin kimlikleriyle ilişkilendirmek için kullanılabileceği riskine dahil etti.
Küresel internet özgürlüğündeki gerileme sürüyor
Raporda internet kesintileri ve bağlantı yavaşlatmaları, sosyal medya ve platform engellemeleri, VPN ve diğer sansürü aşma araçlarına yönelik kısıtlamalar ile çevrimiçi gözetim dijital haklara yönelik başlıca tehditler arasında sayıldı.
Freedom House, internet servis sağlayıcılarının kendilerine iletilen internet kesme kararlarını kamuoyuna açıklamasını ve orantısız ya da hukuka aykırı buldukları emirleri yargıya taşımasını önerdi. Kuruluş ayrıca sansürü aşma araçlarının ve uydu internet teknolojilerinin desteklenmesi çağrısında bulundu.
