Türkiye’nin Ay Araştırma Programı için geliştirilen ilk uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı. Araç çevresel testlerden geçerken Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, fırlatmanın 2027’nin ilk yarısında yapılmasının ve Ay’a yaklaşık iki ayda ulaşılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Kıraç’ın verdiği bilgiye göre ilk fırlatmayı SpaceX gerçekleştirecek. Görev, Ay’a yumuşak iniş yerine sert iniş konseptiyle planlanıyor; Ay’a erişim, hedef bölgeye ulaşma ve derin uzay operasyonlarını yürütme kabiliyetlerinin sınanması amaçlanıyor.
Uzay aracında yerlilik oranı yüzde 80’i aşıyor
TÜBİTAK UZAY tarafından geliştirilen Ay Uzay Aracı yaklaşık 3,5 ton ağırlığında. Kurumun Eylül 2026’da paylaştığı bilgilere göre üretim, montaj ve entegrasyon tamamlandı; araç sistem seviyesi çevresel testlere hazır hâle getirildi. Testler, TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde (USET) sürüyor.
Projede yerlilik oranı yüzde 80’in üzerine çıktı. Araçtaki toplam 65 ekipmanın 56’sı tamamen yerli imkânlarla üretildi. Uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç yönetimi, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi sistemlerde İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinden edinilen mühendislik birikiminden yararlanıldı.
Bu teknolojilerin derin uzay görevinde kullanılmasıyla Türkiye’nin Ay mesafesinde uzay aracı yönetimi, haberleşme ve yörünge kontrolü deneyimi kazanması hedefleniyor.
Yerli hibrit itki sistemi görevde kullanılacak
Görevin temel bileşenleri arasında TÜBİTAK UZAY ve DeltaV iş birliğiyle geliştirilen hibrit itki sistemi bulunuyor. Sistem, aracın Dünya yörüngesinden Ay transfer yörüngesine geçişinde ve görev sonundaki manevralarında kullanılacak.
Kıraç, hibrit itki sisteminin hazır olduğunu ve aracın çevresel testlerden geçirildiğini belirtti. Sistemin derin uzayda ateşlenmesi, yerli itki teknolojilerinin Dünya ile Ay arasındaki mesafede sınanmasını sağlayacak.
Haberleşme, uçuş yazılımları, güç yönetimi ve yörünge kontrol sistemlerinin uzun süre birlikte çalışması gerekiyor. Çevresel testlerde bu alt sistemlerin fırlatma koşullarına ve uzay ortamına dayanıklılığı doğrulanacak.
Ay çevresindeki görev en az üç ay sürecek
Mevcut takvime göre aracın 2027’nin ilk yarısında fırlatılması ve yaklaşık iki ay süren yolculuğun ardından Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikteki kutupsal görev yörüngesine ulaşması planlanıyor.
Uzay aracı bu yörüngede bilimsel ve operasyonel çalışmalar yapacak. Proje açıklamalarında yörünge operasyonlarının en az üç ay sürmesi, görev performansına bağlı olarak 1,5 yıla kadar uzatılması öngörülüyor.
Araştırmalarda Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay’ın yerel manyetik alanları, yüzeyin ısıl özellikleri ve Ay’daki su oluşum mekanizmaları incelenecek. Araçta radyasyon ölçümü yapacak yerli bilimsel ekipmanlar da yer alıyor.
Yörünge çalışmalarının ardından aracın hibrit itki sistemiyle manevra yaparak Ay yüzeyine ulaştırılması planlanıyor. Sert iniş yaklaşımının bu bölümünde yüzeye erişim ve görev sonlandırma manevraları denenecek.
Testlerden sonra Kennedy Uzay Merkezi’ne gönderilecek
Çevresel testlerin tamamlanmasının ardından aracın ODTÜ yerleşkesindeki temiz oda ve entegrasyon merkezine götürülmesi planlanıyor. Son kontrollerin ardından fırlatma hazırlıkları için ABD’deki Kennedy Uzay Merkezi’ne sevk edilmesi öngörülüyor.
Fırlatma günü henüz kesinleşmedi. Kıraç, teknik nedenlerle uzay projelerinde erteleme yaşanabildiğini belirterek takvimin 2027’nin ilk yarısı olarak korunduğunu, şu aşamada daha net bir tarih verilemediğini söyledi.
Türkiye’nin hedefi Ay’a ulaşan dokuzuncu ülke olmak
Ay Araştırma Programı, Millî Uzay Programı’nın temel hedefleri arasında yer alıyor. İlk görevle yerli imkânlarla geliştirilen bir araçla Ay’a erişmek, yörüngede bilimsel çalışmalar yürütmek ve derin uzay operasyonlarında deneyim kazanmak amaçlanıyor.
TUA Başkanı Yusuf Kıraç, Türkiye’nin kendi imkânlarıyla Ay’a ulaşan dokuzuncu ülke olmayı hedeflediğini ifade etti. Sonraki aşamada Ay yüzeyine yumuşak iniş yapabilecek ve yüzeyde hareket edebilecek bir keşif aracı taşıyan görev üzerinde çalışılması planlanıyor.
İlk görevde edinilecek mühendislik ve operasyon deneyiminin, kontrollü yumuşak iniş hedefleyen sonraki aşamaya zemin oluşturması bekleniyor. Görevin tamamlanması ise çevresel testlerin yanı sıra fırlatma, Ay transferi, yörüngeye giriş ve operasyonların başarıyla sonuçlanmasına bağlı.
