Türkiye’de geliştirilen ulusal dijital kimlik cüzdanının ilk prototipinin 2027’de hayata geçirilmesi planlanıyor. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alan bilgilere göre sistem, belirlenen bir üniversitede pilot uygulamayla öğrenciler ve akademisyenler tarafından test edilecek.
Fiziksel kimlik gösterme ihtiyacını azaltması hedefleniyor
Çevrim içi kamu hizmetleri yaygınlaşsa da noter, banka ve resmî kurum işlemlerinde çipli kimlik kartının ibraz edilmesi gereken durumlar bulunuyor. Ulusal dijital kimlik cüzdanı, resmî belgelerin akıllı telefonlarda güvenli biçimde saklanmasını ve gerektiğinde dijital olarak doğrulanmasını sağlayarak fiziksel belge taşıma zorunluluğunu ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Proje Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülüyor. Altyapı, İçişleri Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarının ortak çalışmasıyla hazırlanıyor. Cüzdanın genel kullanıma açılacağı tarih ile ayrıntılı teknik yol haritası henüz netleşmiş değil.
Pilot uygulamada kimlik ve üniversite belgeleri öne çıkıyor
Projenin modüler biçimde ilerlemesi öngörülüyor. 2027’deki pilot aşamada öncelikle T.C. kimlik kartı bilgilerinin yanı sıra yükseköğretim diplomaları ve öğrenci belgelerinin dijital cüzdana eklenmesi planlanıyor. Kimlik bilgilerinde biyometrik ve çip tabanlı verilerin doğrulanması hedeflenirken, üniversite belgelerinin kayıt, sınav ve kampüs giriş-çıkış işlemlerinde kullanılması bekleniyor.
Üniversite kampüsünde kullanım senaryoları denenecek
İlk çalışan model, pilot seçilecek bir yükseköğretim kurumunda öğrenciler ve akademisyenlerle test edilecek. Kampüse giriş-çıkış, sınavlarda kimlik kontrolü ve öğrenci işleri süreçleri deneme alanları arasında yer alıyor. Pilot uygulama, sistemin kullanım deneyimini ve güvenlik açıklarını değerlendirmeyi amaçlıyor. Testlerin başarılı olması hâlinde başka kamu belgelerinin de eklenmesiyle kapsamın genişletilmesi öngörülüyor.
Uluslararası dijital kimlik uygulamaları
Dijital kimlik sistemleri farklı ülkelerde de geliştiriliyor. Avrupa Birliği’nin EUDI Wallet projesi dijital imza ve sınır ötesi doğrulama olanakları sunuyor. Estonya, “e-Eesti” platformuyla kamu hizmetlerinin büyük bölümünü kâğıtsız yürütürken Danimarka’nın “MitID” sistemi kamu işlemleri ve internet bankacılığı girişlerinde kullanılıyor.
Türkiye’deki e-Devlet altyapısının kullanıcı tabanı ve entegrasyon kapasitesi, ulusal dijital kimlik cüzdanının yaygınlaşmasında etkili olabilir. Sistemin bankacılık, ulaşım ve noterlik gibi alanlarla doğrudan entegre edilmesi planlanıyor.
