Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Martian Moons eXploration (MMX) görevi, Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek alıp Dünya’ya getirmeyi amaçlıyor. Tanegashima Uzay Merkezi’nden fırlatılacak araçla görev başarılı olursa Phobos’tan ilk kez örnek taşınmış olacak.
MMX’in Mars’a varışı 2027’de planlanıyor
Uzay aracının Ağustos 2027’de Mars yörüngesine girmesi öngörülüyor. MMX, Mars’ın iki doğal uydusundan büyük olan Phobos’a yakın bir yörüngede olası iniş bölgelerini inceleyecek; diğer uydu Deimos’u da gözlemleyecek.
Yunan mitolojisinde Phobos ve Deimos, Ares ile Afrodit’in çocuklarının adlarını taşıyor. JAXA proje yöneticisi Yasuhiro Kawakatsu, görevle bu uyduların oluşumunu ve Mars sisteminin geçirdiği evrimi araştırmayı; karasal gezegenlerdeki su ve organik maddelerin kökenini daha iyi anlamayı hedeflediklerini belirtiyor.
Phobos’a IDEFIX keşif aracı gönderilecek
Görev kapsamında Fransa ve Almanya’nın ortak geliştirdiği yaklaşık 25 kilogramlık IDEFIX’in Phobos yüzeyine indirilmesi planlanıyor. İnişin 2028’in sonunda veya 2029’un başında yapılması hedefleniyor. Araç, yüzeyden yaklaşık 40 metre yükseklikten bırakılacak.
Phobos’un çok düşük yer çekimi nedeniyle IDEFIX’in yüzeye temas ettikten sonra birkaç kez zıplaması bekleniyor. Araç, özel tekerlek sistemiyle kendini düzelttikten sonra yüzeyde fiziksel ve kimyasal incelemelere başlayacak. İniş başarılı olursa Phobos’a ulaşan ilk insan yapımı araç olacak.
En az 10 gram örnek toplanması hedefleniyor
MMX ana aracı, 2030’da Phobos’a iki ayrı yumuşak iniş yapacak. Karot alma ve pnömatik örnekleme sistemleriyle yüzeyden ve yaklaşık 2 santimetre derinlikten toplam en az 10 gram malzeme alınması amaçlanıyor.
Yaklaşık 27 × 22 × 18 kilometre boyutlarındaki düzensiz şekilli Phobos, iniş operasyonlarını zorlaştırıyor. Düşük yer çekimi sebebiyle mühendisler, aracın yüzeye değdikten sonra yeniden uzaya sıçramasını önleyecek önlemler üzerinde çalışıyor.
Örnek kapsülünün 2031’de Dünya’ya ulaşması bekleniyor
Görev planına göre MMX, 2030’un ilerleyen aylarında Mars çevresinden ayrılarak Dünya’ya dönüş yolculuğuna çıkacak. Örnekleri taşıyan kapsülün 2031’de Avustralya açıklarındaki sulara ulaşması bekleniyor.
JAXA, Hayabusa görevleriyle 2010’da Itokawa’dan, 2020’de ise Ryugu’dan örnek getirmişti. MMX ile bu deneyimin Mars’ın uydularına taşınması hedefleniyor.
