ABD’nin New Mexico eyaletinde mahkeme, Facebook kullanıcılarının veri gizliliği konusunda yanıltıldığı gerekçesiyle Meta’ya 25 milyar dolar ceza verdi. Yargıç Francis Mathew, 21 Ekim’de şirketin bu tutarı eyalete ödemesine hükmetti. Meta kararı temyize götüreceğini duyurdu.
Davanın temelinde, Donald Trump’ın 2016’daki seçim kampanyasında çalışan İngiliz siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica’nın milyonlarca Facebook kullanıcısının verilerine izinsiz erişmesi yer alıyor.
Jüri 26 yanıltıcı açıklama tespit etti
Jüri, eylül ayında Meta ve yöneticilerinin veri gizliliği, nefret söylemi ve başka konularda 26 yanıltıcı açıklama yaptığı sonucuna vardı. Açıklamaların erişebileceği kişi sayısını da değerlendiren jüri, şirketin New Mexico tüketiciyi koruma yasalarını 43 milyondan fazla kez ihlal ettiğini belirledi.
Yargıç Mathew, eyalet yasalarına göre hesaplanan cezanın 219 milyar doları aştığını kaydetti; ancak nihai tutarı 25 milyar dolar olarak belirledi. Gerekçesinde, Facebook’un yıllar boyunca sürdürdüğü davranışların şirketin temel iş yapma biçimiyle bağlantılı olduğuna dikkat çekti.
New Mexico adına konuşan avukat Randi McGinn, 1 Ekim’deki duruşmada 35 ila 40 milyar dolar ceza talep etmişti. McGinn, mahkemenin Meta’ya para cezası ve hisse değeri üzerinden mesaj vermesi gerektiğini savunmuştu. Meta ise cezanın en fazla 3,45 milyar dolarla sınırlandırılmasını istemişti.
Cambridge Analytica soruşturması davaya zemin hazırladı
New Mexico Başsavcılığı, Cambridge Analytica’nın Facebook dışındaki bir uygulama üzerinden 87 milyona kadar kullanıcının kişisel verilerini topladığına ilişkin haberlerin ardından 2021’de Meta’ya dava açtı.
Başsavcılığa göre Meta, eyaletteki Facebook kullanıcılarına verilerine kimlerin eriştiği konusunda doğru bilgi vermedi. Şirketin nefret söylemi ve yanlış bilgilerle mücadele ettiğine ilişkin açıklamaları da davada ele alındı.
Eyalet, Meta’nın başka şirketlerin ve uygulamaların kullanıcı verilerine geniş ölçüde erişebildiğini bildiğini ileri sürdü. Başsavcılık ayrıca şirketin kazancına katkıda bulunan nefret söylemi ve diğer zararlı içeriklere göz yumduğunu iddia etti.
Faaliyetlerini sona erdiren Cambridge Analytica, elde ettiği verilerle seçmen eğilimlerini analiz etmiş; siyasi mesajların hangi kişilere yöneltileceğini bu analizlere göre belirlemişti.
Meta temyiz kararı aldı, New Mexico cezayı savundu
Meta’nın hukuk işlerinden sorumlu yöneticisi C.J. Mahoney, şirketin temyizde başarı kazanacağına inandığını söyledi. Mahoney, kararın ve başsavcılığın yaklaşımının eyalette iş yapmayı neredeyse imkânsız hâle getirdiğini öne sürdü.
Mahoney, davanın internette ifade edilebilecek sözlere yeni kurallar getirmeyi ve ifade özgürlüğüne mali yük bindirmeyi amaçladığını da savundu. Meta, mahkemeye sunduğu belgelerde kullanıcı verilerini satmadığını ve eyaletin herhangi bir tüketicinin gerçekten yanıltıldığını kanıtlayamadığını belirtti.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, cezayı ABD tarihinde bir şirkete karşı verilen en yüksek para cezalarından biri olarak nitelendirdi. Torrez, kararın teknoloji şirketlerine tüketicileri koruma konusunda uyarı niteliği taşıdığını söyledi.
Meta’nın önceki gizlilik cezası 5 milyar dolardı
ABD Federal Ticaret Komisyonu, kullanıcı gizliliğine yönelik soruşturması kapsamında Facebook’a 2019’da 5 milyar dolar ceza vermişti. Cambridge Analytica skandalı bu soruşturmanın da merkezindeydi.
Kaynakta aktarılan bilgiye göre Meta, Ağustos 2026’da gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği iddialarını çözmek üzere birden fazla eyaletle toplam 17,1 milyar dolarlık anlaşmaya vardı. Altı eyalet, bu anlaşma kapsamında Cambridge Analytica davalarını toplam 459,2 milyon dolar karşılığında sonuçlandırdı.
New Mexico da bu yıl çocukların ve gençlerin güvenliğiyle ilgili iki ayrı yargılamada Meta’ya karşı toplam 942 milyon dolar kazandı. Davalarda, Facebook ve Instagram’ın çocukların cinsel istismarını kolaylaştırdığı ve platform güvenliği konusunda tüketicileri yanılttığı iddiaları ele alındı.
Analist temyiz sürecinin uzayabileceğini düşünüyor
Meta, Facebook ve Instagram’ın gençlerin ruh sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle binlerce davayla ve yasa yapıcıların baskısıyla karşı karşıya. Şirketin bu konudaki başka bir davasında yargılamanın 26 Ekim haftasında başlaması bekleniyor.
D.A. Davidson’ın teknoloji araştırmalarını yöneten Gil Luria, 25 milyar dolarlık cezayı yüksek bulduğunu, ancak kararın Meta’nın değerini etkilemesini beklemediğini söyledi. Luria, şirketin yaklaşık 2 trilyon dolarlık piyasa değerine işaret ederek Meta’nın temyiz başvurularıyla davaları uzatmasını beklediğini belirtti.
