NASA destekli yeni bir araştırma, Ay’ın Dünya’ya bakan yüzündeki Marius Tepeleri çukurunun yer altı yapısını ortaya çıkarmayı hedefliyor. Çalışmada, olası lav tüplerini araştırmak için radar, sismik sensörler, gravimetre ve kameralar kullanılacak.
Ay’daki çukurun büyük bir yer altı lav tüpüne açılıp açılmadığı henüz bilinmiyor. Gezegen Bilimleri Enstitüsü liderliğindeki Marius Ay Çukuru Araştırması için geliştirilen Jeofizik Enstrümanları Projesi, açıklığın yapısını ve derinliğini incelemeyi amaçlıyor.
Çukurun oluşumu araştırılacak
Ay’da atmosfer bulunmadığından yüzey, gök cisimlerinin çarpmasıyla oluşmuş çok sayıda krater içeriyor. Marius Tepeleri’ndeki çukurun oluşumunda ise bölgenin volkanik geçmişi de rol oynamış olabilir. Bilim insanları, açıklığın bir lav tüpünün tavanının çökmesiyle ya da bir gök taşı çarpması sonucu oluşmuş olabileceğini değerlendiriyor.
Bölgede, geçmişteki yoğun volkanik etkinlikten kalma kıvrımlı akıntı kanalları bulunuyor. Apollo görevlerinden önce bu kanalların su akışıyla oluştuğu düşünülüyordu. Günümüzde ise açık lav kanalları veya çökmüş lav tüpleri olarak yorumlanıyor.
Olası lav tüpleri doğal sığınak olabilir
Çalışma, Ay’ın volkanik geçmişine ışık tutmanın yanı sıra gelecekteki insan yerleşimleri bakımından da önem taşıyor. Büyük lav tüplerinin varlığı doğrulanırsa, bu yapılar astronotları Ay yüzeyindeki radyasyondan, mikrometeoritlerden ve aşırı sıcaklık değişimlerinden koruyabilecek doğal sığınaklar sağlayabilir.
Gezegen Bilimleri Enstitüsü, araştırma ekipmanlarının geliştirilmesi için Blue Origin bünyesindeki Honeybee Robotics ile çalışıyor. Donanımların, Ticari Ay Yükleri Hizmetleri kapsamında kullanılacak iniş aracı ve gezginle uyumlu olması gerekiyor.
Apollo döneminden bu yana ilk kez kullanılacak
Proje yöneticileri, aktif kaynaklı sismik yöntemlerin Apollo döneminden bu yana ilk kez gezegen bilimi araştırmalarında yeniden kullanılacağını belirtiyor. Bu ölçümlerle çukurun altındaki yapının ve Ay’ın volkanik geçmişinin daha iyi anlaşılması hedefleniyor.
