ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için şimdiye kadarki en yakın noktada olunduğunu söyledi. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy mevcut cephe hattının dondurulmasını öngören bir ateşkese razı olabileceğini belirtirken, Kremlin üçlü müzakerelere yeniden başlamaya hazır olduğunu açıkladı. Tarafların üzerinde uzlaştığı bir barış planı ise henüz yok.
Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, 21 Ekim’de St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le yaklaşık üç saat görüştü. Görüşmenin ardından Washington, Moskova ve Kiev’den savaşın sona erdirilmesine ilişkin açıklamalar geldi.
Trump: “Belki de şimdiye kadarki en yakın noktadayız”
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere Putin’le yaptığı görüşmede Ukrayna’daki savaşı bitirmeyi konuştuklarını söyledi. Barışa yaklaşıldığını belirten ABD Başkanı, bunun şimdiye kadar gelinen en yakın aşama olabileceğini dile getirdi.
Witkoff’un Putin’le yaklaşık üç saat süren görüşmesiyle aynı gün konuşan Trump, Rusya’da tutuklu bulunan ABD vatandaşı Stephen Hubbard’ın serbest bırakılmasını da istediğini söyledi. Hubbard 21 Ekim’de serbest kaldı. Trump, serbest bırakılma karşılığında tutuklu takası yapılmadığını belirtti.
Zelenskiy mevcut cephe hattında ateşkese açık
Zelenskiy, 21 Ekim’de Fox News’ün Fox & Friends programında, çatışmaların mevcut cephe hattında durdurulmasını öngören bir düzenlemeye olumlu yaklaştığını açıkladı. Bunun savaşı sona erdirmek için gerçekçi bir yol olduğunu söyledi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı, çatışmaların durmasını Trump’ın “öldürmeyi durdurmak” ifadesiyle ilişkilendirdi ve bunun Rusya’dan bekledikleri asgari adım olduğunu belirtti. Ateşkesin ardından ABD ve Avrupa’dan güvenlik garantileri isteyeceklerini kaydetti.
Zelenskiy’nin bu yaklaşımı, Rusya’nın kontrolündeki Ukrayna toprakları üzerindeki egemenliğinin hukuken tanınmasını kapsamıyor. Ukrayna lideri, Donbas’ın Rusya’ya bırakılması önerilerine karşı çıkmayı sürdürüyor.
Norveç’te Witkoff ve Avrupalı yetkililerle bir gün önce bir araya gelen Zelenskiy, ABD, Rusya ve Ukrayna’nın katılacağı müzakerelere hazır olduklarını da söyledi. Kiev, üçlü görüşmelerin kasım başından geç olmadan yapılmasını istiyor.
Kremlin müzakereye hazır, ateşkese değil
Witkoff’un Putin’le görüşmesinin ardından Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, Moskova’nın üçlü müzakereleri yeniden başlatmaya “ilke olarak hazır” olduğunu bildirdi. Uşakov, görüşmelerin 10 Kasım’dan sonra başlayabileceğini ve savaş sonrasında Rusya ile Ukrayna’nın güvenliğinin nasıl sağlanacağı konusuna odaklanabileceğini söyledi.
Uşakov, Witkoff’un Oslo’da Zelenskiy ve Avrupalı liderlerle yaptığı görüşmelerden sonra ilettiği önerilerde Ukrayna krizini çözmeye yarayacak değerli unsurların az olduğunu savundu. Rus devlet televizyonuna daha sonra yaptığı açıklamada ise Moskova’nın önerilerden tamamen memnun olmadığını, ancak bunları doğru yönde bir adım sayabileceğini ifade etti.
Rusya, Donetsk bölgesinin tamamını kontrol etme ve Ukrayna’nın NATO’ya katılmaması taleplerini sürdürüyor. Moskova, geçici ateşkesten önce kapsamlı bir anlaşmaya varılmasını istiyor.
Görüşmede ekonomik ilişkiler de ele alındı
Kremlin’in açıklamasına göre Witkoff ve Putin, Ukrayna savaşının yanı sıra ABD-Rusya ekonomik ilişkilerini de görüştü. Gündemde ortak ekonomik projeler, Rus dizelinin uluslararası piyasalara satışı ve savaş sonrasındaki işbirliği vardı. Trump’ın damadı Jared Kushner görüşmeye uzaktan katıldı.
Washington’ın Rusya’yla dizel ticaretine ilişkin adımları ve bazı yaptırımları gevşetmesi, Kiev ile ABD arasındaki ilişkilerde yeni gerilimlere yol açtı. Witkoff, Putin’le görüşmesini “yapıcı” olarak niteledi ve önlerinde önemli işler bulunduğunu söyledi.
Zelenskiy: “Bu kez ne olacağını göreceğiz”
Zelenskiy, 21 Ekim akşamı yayımladığı sesli açıklamada yeni müzakerelerin amacının savaşı bitirmek ve liderler düzeyinde bir toplantıya hazırlık yapmak olduğunu belirtti. Rusya’nın daha önce çeşitli görüşme formatlarına hazır olduğunu açıklayıp ardından bunları iptal ettiğini hatırlatarak, “Bu kez ne olacağını göreceğiz” dedi.
Ukrayna lideri ateşkes, enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması ve insani girişimlerle ilgili tüm önerileri desteklediklerini de bildirdi.
Üç ülke arasında ocak ve şubatta yapılan önceki görüşmelerde savaşın sona erdirilmesine yönelik bir anlaşmaya varılmamış, başlıca somut sonuç esir değişimleri olmuştu. Yeni görüşmeler gündeme gelirken saldırılar da sürdü. 21 Ekim’de Rus saldırılarında Ukrayna’da sivillerin öldüğü bildirildi; Zelenskiy’nin akşam açıklamasının ardından Kiev’de hava saldırısı alarmı verildi.
Trump’ın barışa yaklaşıldığı yönündeki açıklamasına rağmen 21 Ekim itibarıyla üzerinde anlaşılmış bir ateşkes, kesinleşmiş bir müzakere takvimi veya tarafların ortak kabul ettiği bir barış planı bulunmuyor.
