Fransa’da 17 Ekim’deki kitlesel gösterilerin ardından Lille, Paris, Lyon ve Nice’in bazı bölgelerinde sokağa çıkma kısıtlamaları getirildi. Öğrenci örgütleri 24 Ekim’de yeniden eylem planlarken CGT, 5 Kasım’ı ülke çapında grev ve gösteri günü ilan etti.
Yerel ve sınırlı gece yasakları
Fransa hükümeti, 19 Ekim’de Lille, Douai, Wattignies ve Denain’in belirli kesimlerinde iki gece uygulanacak kısıtlamaları duyurdu. Yerel yöneticilerin onayıyla alınan yasaklar 19 ve 20 Ekim geceleri saat 20.00’de başlayıp 06.00’da sona erecek. Önlemler tüm nüfusu kapsamıyor; özellikle 18 yaşından küçüklerin evde kalmasını hedefliyor.
Paris’te Cumhuriyet Meydanı ve Les Halles çevresinde 19 Ekim 23.00 ile 20 Ekim 06.00 arasında sokağa çıkma yasağı uygulanacağı bildirildi. Belirli bölgelerde saat 20.00’den itibaren gösteri ve toplantılar da yasaklandı. Lyon’un Presqu’île kesiminde 21.00-06.00 arasında benzer bir uygulama duyurulurken Nice’in bazı merkez mahallelerinde çocuk ve gençlerin saat 21.00’den sonra sokağa çıkması kısıtlandı. Marsilya’da pazartesi günü 12.00-20.00 arasında gösteri ve toplantılara izin verilmedi.
Başbakan Sébastien Lecornu, valilerden yerel ölçekte ve sınırlı kısıtlamalar uygulamalarını istediğini, ülkenin tüm kentlerini kapsayacak bir yasağı şu aşamada tercih etmediğini açıkladı. Olağanüstü hâl seçeneğinin ise ihtiyaç görülmesi halinde gündeme gelebileceğini belirtti.
Lille’deki yasak Galatasaray maçını kapsamıyor
Lille’deki karar, Galatasaray’ın 21 Ekim Çarşamba günü Şampiyonlar Ligi’nde Lille ile oynayacağı karşılaşma nedeniyle Türkiye’de de gündeme geldi. UEFA bilgilerine göre maç, Lille merkezinde değil komşu Villeneuve-d’Ascq’daki Pierre-Mauroy Stadı’nda Fransa saatiyle 18.45’te başlayacak. İki gecelik kısıtlama maç günü saat 06.00’da sona eriyor; karşılaşmanın ertelendiğine dair resmî açıklama yapılmadı.
17 Ekim gösterilerinde yüz binler sokağa çıktı
17 Ekim Cumartesi günü Fransa genelinde düzenlenen 110 yürüyüşe katılım konusunda farklı rakamlar açıklandı. İçişleri Bakanlığı 550 bin kişinin, eylemleri düzenleyen öğrenci ve sendika örgütleri ise 800 bin kişinin gösterilere katıldığını bildirdi. Bakanlığın Paris için açıkladığı katılım sayısı 110 bin oldu.
Yürüyüşlerin çoğu olaysız sona erdi. Ancak Paris, Lille, Lyon, Marsilya ve başka kentlerde bazı gruplarla polis arasında çatışmalar yaşandı; kamu binaları ateşe verildi, mağazalar yağmalandı. Limoges’da tarihî belediye binasının çatısı yangın sırasında çöktü.
Adalet Bakanı Gérald Darmanin’in 19 Ekim akşamı paylaştığı bilançoya göre hafta sonundan beri 2 bin 513 kişi gözaltına alındı, 67 kişi cezaevine gönderildi. Yetkililer 3 binden fazla işyerinin zarar gördüğünü veya yağmalandığını açıkladı. Darmanin, bazı dosyalarda “örgütlü suç” suçlaması kapsamında gözaltı süresinin 48 saatten 72 saate çıkarılmasını savundu.
Protestolar eğitim sorunlarıyla başladı
Eylül ayında Paris’in kuzeyindeki, işçi sınıfının yoğun olduğu banliyölerde başlayan eylemlere liseliler öncülük etti. Öğrenciler öğretmen eksikliğine, yıpranmış okul binalarına ve eğitimdeki eşitsizliklere tepki gösterdi. Daha sonra üniversite öğrencileri, eğitim çalışanları, sendikalar ve hayat pahalılığından etkilenen kesimler de protestolara katıldı.
Hükümet, kadro açığını azaltmak amacıyla henüz göreve başlamamış yaklaşık 3 bin nitelikli öğretmenin okullara gönderileceğini duyurdu. Eğitim bütçesinde ise kapsamlı bir artış açıklamadı.
Genel İşçi Konfederasyonu (CGT), 19 Ekim tarihli açıklamasında lise ve üniversitelere daha fazla kaynak ayrılmasını; ücretlerin ve asgari ücretin artırılmasını; emekli aylıklarıyla bursların yükseltilmesini; fiyatların dondurulmasını ve sağlık dâhil kamu hizmetlerindeki kesintilerin durdurulmasını istedi.
CGT, toplumsal hareketlere güvenlikçi ve baskıcı tedbirlerle karşılık verilmemesi, siyasi çözümler üretilmesi gerektiğini belirtti.
Sendika ayrıca zarara uğrayan işyerlerinde çalışanların ücretlerinin eksiksiz ödenmesi çağrısı yaptı.
Polis müdahalelerine ilişkin soruşturmalar
Güvenlik güçlerinin müdahaleleriyle ilgili iddialar da gündemde. Saint-Étienne’de 17 yaşındaki bir göstericinin elini kaybetmesinin ardından polis müdahalelerini inceleyen birim IGPN soruşturma başlattı.
CGT, başka bir 17 yaşındaki göstericinin gözünü kaybettiğini ve Toulouse’da sendikaların yürüyüş kortejinde bulunan dört kadın yöneticinin yaralandığını bildirdi. Sendika bağımsız araştırma talep etti.
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, bazı kentlerde polisin olaylar üzerindeki kontrolünü yitirdiğini kabul etti. Güvenlik hazırlıklarındaki eksikliklerin sorumluluğunu üstlenerek istifasını sundu; Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron istifayı kabul etmedi ve polis planlamasıyla istihbarat çalışmalarındaki sorunların incelenmesini istedi.
Macron, şiddet olaylarından “aşırı sol” grupları ve yağmacıları sorumlu tuttu. CGT ise barışçıl göstericilerin de polis müdahalesinde yaralandığını savundu ve hükümetin “kaos stratejisini” eleştirdi. Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, güvenliği sağlamanın devletin sorumluluğu olduğunu belirterek hafta sonu yaşananlardan merkezi yönetimi sorumlu tuttu.
24 Ekim ve 5 Kasım için yeni eylem çağrıları
Öğrenci örgütleri 24 Ekim Cumartesi günü yeni bir gösteri düzenleme çağrısı yaptı. Öğrenci Birliği (L’Union étudiante), Macron’un konuşmasında burs, barınma, beslenme ve öğrencilerin sağlık hizmetlerine erişimi konularında yanıt verilmediğini açıkladı. Liseli örgütleri ise 22 ve 24 Ekim ile 3 ve 5 Kasım tarihlerinde eylem düzenlenmesini değerlendiriyor.
CGT, 5 Kasım’ı ülke çapında grev ve gösteri günü olarak duyurdu. Başbakan Lecornu sendikaları 21 Ekim Çarşamba sabahı görüşmeye çağırdı. Hükümetin 2027 bütçesinde kamu harcamalarında kesinti planları parlamentoda tartışılırken öğrenci ve emek örgütleri yeni protestolara hazırlanıyor.
